Debata krakoska (pisownia regionalna) to model debaty opracowany przez badaczy z Uniwersytetu Ignatianum w Krakowie: dr. Jakuba Prusia i prof. UIK Piotra Sikorę. Format ten, w odróżnieniu od debat kompetytywnych (np. oksfordzkiej czy parlamentarnej) oparty jest na kooperacji przeciwnych sobie stron, a celem debaty jest przyrost wiedzy (tzw. zysk poznawczy) zarówno debatujących, jak i słuchających.
Model debaty krakoskiej został opracowany po ponad pięcioletnim badaniu pilotazowym prowadzonych na setkach uczniów i studentów w Polsce i Europie. Opracowanie naukowe wraz z teoretycznymi podstawami debaty można znaleźć w:
Pruś, J. (2026). “Cognitive Gain Over Winning: The Cracovian Debate Format.” In J. Pruś, M. Koszowy & M. Kobierski (Eds.), Argumentation in the Digital Society: Proceedings from the 5th European Conference on Argumentation. London: College Publications. Pruś, J. (2026). “Debata, który uczy rzetelnie dyskutować. Omówienie celu, założeń i stanu badań nad debatą ‘krakoską'”. Res Rhetorica (w recenzji). Pruś, J., & Sikora, P. (2025). “A Cracovian Debate: Cooperative Debate Format Based on the Dialectical Principle of Charity.” Topoi, 44, 1469–1488. https://doi.org/10.1007/s11245-025-10244-x. Pruś, J., & Sikora, P. (2023). “The Dialectical Principle of Charity: A Procedure for a Critical Discussion.” Argumentation, 37, 577–600. https://doi .org/10 .1007/s10503-023-09615-8.
CTRL oferuje szkolenia dla nauczycieli (i nie tylko) z debaty krakoskiej – szczególnie pod kątem przygotowania się do zorganizowania takiej debaty na zajęciach. Jednak szkolenie to nie jest konieczne – zachęcamy do zapoznania się z dwoma materiałami, które przygotują Państwa do przeprowadzenia tej debaty w szkole lub na uczelni:
Webinar o teoretycznych podstawach debaty krakoskiej, potrzebie kooperacji i problemach debat kompetytywnych
Dr Pruś w Radiu Naukowym opowiada o potrzebie nauczania kooperatywnej dyskusji.
Debata ma zarówno wymiar edukacyjny – uczy rzetelnie dyskutować – jak i poznawczy, dlatego idealnie nadaje się zarówno do przeprowadzenia podczas zajęć, jak i do pogłębionej i uczciwej dyskusji na ważny temat.
Zachęcamy nauczycieli i wykładowców do przeprowadzenia debaty w swojej szkole lub uczelni. Poniżej załączamy materiały przydatne do przeprowadzenia debaty krakoskiej ze studentami lub uczniami:
1. Kwestionariusz debaty krakoskiej (do zmierzenia zysku poznawczego – moża to również zrobić przez QR kod i formularz) 2. Skrótowy plan debaty krakoskiej (warto go udostępnić zespołom przygotowującym się do debaty) 3. Lista możliwych tez do debatowania (gwoli inspiracji). 4. Raport “Czy debata krakoska zmienia świat?” z dotychczasowych debat krakoskich przeprowadzonych w ramach projektu (i nie tylko) oraz wyniki wstępnych analiz na podstawie debat krakoskich przeprowadzonych w 2025 roku. 5. Transkrypt z przykładowej debaty krakoskiej (wraz z wynikami z formularzy). 6. Materiały szkoleniowe dla nauczycieli dot. debaty krakoskiej.
